Gastrologia.org.pl – jesteś tym co jesz!

Budowa gastroskopu

W minionych latach aparat do badania gastroskopowego był wykonany ze sztywnego metalowego materiału. Obecnie, w dobie włókien światłowodowych, urządzenie stało się giętkie i elastyczne. Dzięki temu nastąpił przełom w technice wykonywania zabiegu.

Część aparatu, która wprowadzana jest przez usta chorego, to miękka, osłonięta specjalnym rodzajem sztucznego tworzywa, wiązka światłowodowa o średnicy od 7 do 12mm.
Endoskop gastroskopowy ma wewnątrz umieszczony kanał biopsyjny, biegnący wzdłuż całego aparatu, o średnicy 2 – 4mm. Zastosowanie tego kanału w urządzeniu daje możliwość doprowadzenia do żołądka sondy laserowej, a także różnych innych narzędzi chirurgicznych jak np. kleszczyki czy pętle. Pozwala to na prowadzenie drobnych zabiegów oraz pobieranie materiału badawczego ze zmienionych chorobowo miejsc. Istnieją aparaty z sondą ultradźwiękową, umieszczoną w końcówce aparatu, które umożliwiają nie tylko ocenę błony wewnętrznej przewodu pokarmowego, ale potrafią także wykonać badanie USG od środka żołądka. Przy takich schorzeniach jak guzy nowotworowe pozwala to ocenić grubość nacieku nowotworowego. Można też ustalić, czy chorobą zajęte są sąsiednie organy i węzły chłonne.
W trakcie badania ocenić można język, przełyk, żołądek i dwunastnicę – ich śluzówkę, ocenić pracę tych narządów, a także falę perystatykową.

Historia gastrologii

Gastrologia jako odrębna dziedzina medycyny wyodrębniona została w okresie międzywojennym w związku z rozwojem badań, które umożliwiły lepsze poznanie czynności przewodu pokarmowego. Żołądek był pierwszym narządem układu trawienia, który przyciągnął uwagę badaczy, a pierwsze zapiski związane z badaniami gastrologicznymi datują się od 1775 roku. W 1879 roku chirurg prof. J. Mikulicz pierwszy obejrzał wnętrze żołądka.
W latach 30 XX w. nastąpił istotny postęp w tej dziedzinie, wzierniki półgiętkie zwiększały zakres wiadomości, a zarazem odsetek udanych gastroskopii. Zaczęto zajmować się także chorobami jelit i wówczas rozszerzono termin gastrologia do gastroenterologii czyli dziedziny zajmującej się całościowo przewodem pokarmowym. Jednakże dopiero w latach 70 zmieniono wiele utartych dotychczas zasad i pojęć. Osiągnięcia w badaniach wydzielania hormonów przewodu pokarmowego i trzustki, a szczególnie zastosowanie do oznaczania hormonów nowych metod, pozwoliło na lepsze poznanie fizjologii wielu nowo odkrytych hormonów oraz ich roli w czynnościach układu pokarmowego. Postęp techniczny spowodował, że podniosła się znacznie sprawność diagnostyczna. Wprowadzono giętkie endoskopy do badania całego przewodu pokarmowego, zredukowano do minimum miejsca niedostępne starym wziernikom. Wzrosła też możliwość wykrywania wielu chorób min. raka żołądka. Dzięki wprowadzeniu panendoskopu stało się możliwe badanie przyczyn krwawień z przewodu pokarmowego, a także wykonywanie zabiegów chirurgicznych bez otwierania jamy brzusznej.

Gastrostomia

Jest to zabieg polegający na utworzeniu otworu do żołądka w powłokach brzusznych, przez który wyprowadza się dren lub sondę, przez które podaje się gotowe mieszaniny odżywcze lub zmiksowane pokarmy. Umożliwia to odżywianie chorego w przypadkach trudności lub niemożności połykania pokarmów drogą naturalną, w skutek zwężenia przełyku. Skutkami takiego zwężenia może być choroba nowotworowa przełyku, blizny, oparzenia lub owrzodzenia. Do zaburzeń połykania dochodzi także w skutek różnych chorób neurologicznych, kiedy porażone zostają mięśnie odpowiedzialne za odruch połykania. Chory nie może połykać pokarmów stałych i płynnych, krztusi się przy próbach karmienia. Stan taki prowadzi w krótkim czasie do niedożywienia, które pogarsza stan chorego i daje mniejsze szanse na poprawę stanu zdrowia.
Gastrostomia jest wykorzystywana w takich schorzeniach jak: stwardnienie boczne zanikowe (SLA), choroby mięśniowo-nerwowe, przewlekłe stany wegetatywne lub śpiączka. Przy udarach wczesne wprowadzenie takiego sposobu odżywiania pozwala na jednoczesne prowadzenie rehabilitacji czynności połykania. Gastrostomia może być w każdej chwili przerwana, jeżeli zostanie przywrócona czynność połykania, pozwalająca na podawanie wystarczającej ilości pokarmu w sposób naturalny.
W ostatnich latach gastrostomię wykonuje się metodami laparoskopowymi, co umożliwia mniejsze cięcie i mniejszy uraz chirurgiczny.

Gastrektomia

Gastrektomia – jest to zabieg operacyjny polegający na częściowym lub prawie całkowitym wycięciu żołądka (resekcja żołądka), wykonywany głównie z powodu wrzodów lub raka żołądka. Z powodu wrzodów często dochodzi do perforacji ścian żołądka przez wrzód. W wyniku operacyjnej resekcji kikut żołądka łączy się z dwunastnicą lub jelitem czczym.
W historii gastrologii pierwszą udaną operację gastroktomiczną wykonał w 1881 roku austriacki lekarz, twórca nowoczesnej chirurgii – Theodor Billroth u pacjentki z chorobą nowotworową żołądka. Zabieg ten polegał na zespoleniu pozostałej części żołądka bezpośrednio z dwunastnicą i zachowaniu fizjologicznej drogi jelitowej. Wcześniej zabieg taki wykonywał w 1879 roku francuski chirurg Jules-Emile Pean, a w rok po nim polski lekarz Ludwig Rydygier. Jednakże w obu wypadkach operowani pacjenci zmarli.  Do dzisiaj w Polsce zespolenie to jest nazywane metodą Rydygiera.
Zabieg operacyjny nazywany przez lekarzy „Billroth II” polega na zespoleniu pozostałej po resekcji żołądka górnej części z podciągniętą pierwszą pętlą jelita czczego. Odcięta dwunastnica jest w ten sposób zaszywana „na głucho” i wyłączona z obiegu przewodu pokarmowego. Nadal pełni jednak istotną funkcję, mianowicie  odprowadza żółć  oraz sok trzustkowy  do przewodu pokarmowego. Zespolenie tego typu umożliwia drożność przewodu pokarmowego po częściowej resekcji żołądka.

Dieta lemoniadowa

Dieta lemoniadowa jest znana od ponad pięćdziesięciu lat, jednak jej popularność sięgnęła szczytów dopiero  kilka lat temu. Wtedy to znana amerykańska piosenkarka Beyonce ogłosiła, że zrzuciła dziesięć kilogramów, po zastosowaniu diety lemoniadowej, w ramach przygotowań do nagrań do filmu Dreamgirls. NA temat diety może nam też powiedzieć wiele ciekawego gastrolog.
Dieta lemoniadowa, znana także pod nazwą – dieta oczyszczająca – została opracowana przez Stanley Burroughs, jako program oczyszczający i postny. Oryginalnie miała ona za zadanie pomóc w pozbyciu się toksyn i wszelkich odpadów, które odłożyły się w organizmie w wyniku niewłaściwej diety, braku aktywności fizycznej i nieodpowiedniemu nastawieniu psychicznemu do życia. Obecnie dieta ta jest postrzegana także jak szybki sposób na pozbycie się zbędnych kilogramów. Efekty diety są doskonale widoczne w czasie badania usg.
Dieta ta polega na spożywaniu jedynie mikstury soku z cytryn i wody w ciągu dziesięciu dni. Ewentualnie można także pić pół litra wody z dwiema łyżeczkami soli nad ranem i herbatkę przeczyszczającą przed snem. Efektem ma być oczyszczenie organizmu, pozbycie się lub złagodzenie wszelkich chronicznych bólów, ogólne odmłodzenie, zwiększenie energii i utrata do dziesięciu kilogramów wagi. Jest to rodzaj diety głodówkowej.
Utrata wagi jest nieodzowna, kiedy organizm nie otrzymuje potrzebnych mu kalorii. Specjaliści uważają, że taki rodzaj diety może być bardzo niebezpieczny dla zdrowia.

Bóle brzucha

Ból brzucha może mieć różne podłoże, a powodem jego może być tylko stres, jak i aż stan zapalny, toczący się w obrębie narządów wewnętrznych, tj. jelita, żołądek czy trzustka. Wyróżnia się ból kolkowy oraz ból stały brzucha. Rozciąganie się ścian jelit, spowodowane ruchami gazów lub kamieni żółciowych w pęcherzyku żółciowym to dolegliwości krótkotrwałe. Ból może być związany również z kolką nerkową lub miesiączką u kobiet. Jednakże ból w stałej postaci jest ostry i charakteryzuje się kłuciem, pieczeniem i uciskiem. Silne skurcze i towarzyszące im nudności, gorączka, wymioty i osłabienie, to objawy grypy żołądkowej lub zatrucia. Zatrucie może być bardzo niebezpieczne. Silne objawy w różnych postaciach mogą być spowodowane takimi chorobami jak zapalenie wątroby, rak trzustki, zapalenie jelita grubego, owrzodzenie żołądka lub dwunastnicy czy też ropni wewnątrzbrzusznych.

W wielu przypadkach należy się szybko zwrócić do lekarza, spożywać dużo płynów i unikać produktów spożywczych, które pogarszają objawy. W innym wypadku, ból brzucha lub jego określonego rejonu jest spowodowany przepukliną. Przepuklina jest to uwypuklenie zawartości jamy ciała poza jamę ciała, a więc stan patologiczny, który wymaga operacji chirurgicznej. Wyróżnia się przepuklinę brzuszną, pachwinową i pooperacyjną.

Biegunka

Zaburzenia pokarmowe występujące w postaci biegunki charakteryzują się oddawaniem płynnego stolca do trzech razy dziennie. W takim przypadku mówimy o biegunce. Dodatkowo podczas biegunki może dochodzić do wymiotów, osłabienia i bólów brzucha. Częste chodzenie do toalety powoduje stopniowe odwodnienie organizmu, dlatego podczas biegunki należy spożywać dużo płynów lub brać leki przeciwdziałające odwodnieniu. Biegunka często towarzyszy braniu antybiotyków, ponieważ rozregulowują one nieco pracę jelit i żołądka. Ponieważ antybiotyk zabija bakterie, dlatego podczas brania antybiotyku należy chronić jelita preparatami ochronnymi – probiotykami. Pojawić się ona może również w sytuacjach stresu i napięcia oraz w zespole jelita wrażliwego. Choroby jelit, zapalenia również mogą prowadzić do występowania biegunek.
Biegunka może być też spowodowana zaburzeniami układu nerwowego (w takim przypadku patrz: neurolog)
Rozróżniamy biegunkę osmotyczną, wydzielniczą, wysiękową i po antybiotykoterapii. Biegunka pozbawia organizmu wody i elektrolitów oraz związków mineralnych. Jest niebezpieczna u osób starszych i małych dzieci. Jeśli przyczyną biegunki jest ostre zapalenie bakteryjne, wtedy konieczne będzie podanie antybiotyku. Zażywa się również wtedy środki przeciwbólowe i rozkurczowe.